شاهین چراغی، عضو اسبق شورای عالی بورس در گفت و گو با پایگاه خبری سربیل اظهار داشت: با توجه به جایگاه رو به رشد بورس انرژی و اینکه ایران یکی از کشورهای بزرگ جهان در حوزه انرژی محسوب می‌شود، در صورت رفع تحریم‌ها، بورس انرژی می‌تواند به یکی از بورس‌های اثرگذار منطقه و حتی یک هاب مهم انرژی تبدیل شود.

چراغی تصریح کرد: بورس انرژی پس از سال‌ها فعالیت، امروز توانسته نقش واقعی خود را در اقتصاد انرژی کشور به‌خوبی نمایان کند. بخشی از رشد معاملات این بازار ناشی از مزیت‌ها و شفافیتی است که عرضه‌کنندگان به‌تدریج به آن پی برده‌اند. عرضه‌کنندگان در بورس انرژی می‌توانند محصولات خود را به‌صورت شفاف بازاریابی کرده و روند معاملات را به‌طور دقیق رصد کنند.

وی افزود: با توجه به اینکه ایران یکی از کشورهای بزرگ جهان در حوزه انرژی محسوب می‌شود، در صورت رفع تحریم‌ها، بورس انرژی می‌تواند به یکی از بورس‌های اثرگذار منطقه و حتی یک هاب مهم انرژی تبدیل شود.

زنجیره تولید کشور در حال بازسازی است

چراغی درباره شرایط صنایع و بازار سرمایه پس از شوک‌های ناشی از جنگ نیز گفت: به نظر می‌رسد آثار شوک‌های جنگ بر تولید در حال کاهش است و زنجیره تولید کشور به‌تدریج در حال بازسازی خود است.

همچنین شبکه تأمین کالا و مواد اولیه نیز با استفاده از مسیرهای جایگزین در حال جبران کمبودهاست و مسیرهای جدید برای تأمین مواد اولیه از خارج کشور نیز به‌دلیل نیاز بازار در حال بازگشایی است.

وی ادامه داد: ایران طی سال‌های طولانی تحریم ناچار بوده بخش عمده‌ای از زنجیره تولید و زیرساخت‌های صنعتی خود را به‌صورت داخلی ایجاد کند و چون بسیاری از این صنایع حاصل توان مهندسان ایرانی است، بازسازی آن‌ها نیز با سرعت بیشتری انجام می‌شود.

بازگشایی تدریجی بازار سهام

عضو اسبق شورای عالی بورس با اشاره به بازگشایی تدریجی بازار سرمایه تصریح کرد: شرایط برای بازگشایی تدریجی صنایع و شرکت‌هایی که آسیب کمتری از جنگ دیده‌اند، فراهم است. به‌عنوان نمونه، افزایش قیمت املاک در هفته‌های اخیر می‌تواند زمینه بازگشایی نماد برخی شرکت‌ها را فراهم کند. بنابراین نباید بازار برای مدت طولانی بسته بماند، اما در کنار آن لازم است دولت بسته‌های حمایتی ویژه‌ای برای حفاظت از شرکت‌های کارگزاری، صندوق‌ها، شرکت‌های سبدگردان و سهامداران در نظر بگیرد؛ چراکه این بخش‌ها نقش بسیار مهمی در بازگشایی و بازگشت آرامش به بازار دارند.

وی تأکید کرد: بازار سرمایه می‌تواند به‌صورت تدریجی و بر اساس شرایط هر صنعت و شرکت بازگشایی شود.

لزوم اصلاح قیمت انرژی

چراغی در ادامه با اشاره به ظرفیت بالای بورش انرژی و ضرورت اصلاح قیمت انرژی در کشور گفت: واقعی شدن قیمت انرژی در ایران می‌تواند به مدیریت صحیح مصرف انرژی در واحدهای تولیدی و حتی خانوارها منجر شود. البته در این مسیر باید خانوارهای کم‌درآمد به‌طور ویژه مورد حمایت دولت قرار گیرند تا فشار ناشی از آزادسازی قیمت‌ها بر آن‌ها کاهش یابد.

وی افزود: تا همین اواخر، بنزین سوپر با قیمت بسیار پایین در اختیار خودروهای لوکس قرار می‌گرفت، در حالی که امروز طبیعی است افرادی که خواهان مصرف سوخت ویژه هستند، هزینه واقعی آن را نیز پرداخت کنند.

عضو اسبق شورای عالی بورس خاطرنشان کرد: اصلاح ساختار قیمت‌گذاری انرژی می‌تواند بسیاری از ناکارآمدی‌ها و ضعف‌های مدیریتی در شرکت‌ها را آشکار کند و در نهایت به بهره‌وری بیشتر منجر شود. با این حال، دولت باید بخشی از درآمدهای حاصل از این اصلاحات را صرف حمایت از اقشار آسیب‌پذیر کند، زیرا درآمد این گروه‌ها متناسب با افزایش قیمت‌ها رشد نمی‌کند.

چراغی همچنین با انتقاد از برخی بی‌توجهی‌های گذشته به ظرفیت‌های بورس انرژی گفت: متأسفانه در گذشته برخی مواقع مسوولان مرتبط به حوزه انرژی از ظرفیت‌های گسترده بورس انرژی غافل مانده‌اند. در شرایطی که کشور با مشکل تأمین برق روبه‌روست و حجم بالایی از نقدینگی سرگردان در اقتصاد وجود دارد، می‌شد از ابزارهای بازار سرمایه برای تأمین مالی پروژه‌های انرژی استفاده کرد.

صندوق‌های پروژه انرژی خورشیدی راه‌اندازی شود

وی ادامه داد: دولت منابع قابل‌توجهی را برای واردات پنل‌های خورشیدی اختصاص داده، اما مشخص نیست این منابع چگونه تأمین و جذب شده است. در حالی که می‌شود از طریق ایجاد صندوق‌های پروژه، هر بخش از مزارع خورشیدی را به‌عنوان یونیت‌های سرمایه‌گذاری پذیره‌نویسی کرد تا منابع مورد نیاز از طریق مردم تأمین شود.

به گفته چراغی، هر یونیت می‌تواند علاوه بر اینکه یک دارایی قابل معامله باشد، منافع حاصل از آن نیز در بورس انرژی معامله شود و عملاً ابزارهای مالی متنوعی بر پایه آن طراحی شود.

وی افزود: با توجه به اینکه دولت موظف به خرید برق سبز از محل صرفه‌جویی و بهینه‌سازی انرژی است، این موضوع می‌تواند انگیزه بالایی برای سرمایه‌گذاران جهت مشارکت در صندوق‌های پروژه انرژی خورشیدی ایجاد کند.

چراغی تأکید کرد: اجرای چنین طرح‌هایی نیازمند همکاری وزارت نیرو، بانک مرکزی و بازار سرمایه برای طراحی یک مدل جامع است تا بتوان از ظرفیت بورس انرژی برای جذب نقدینگی سرگردان استفاده کرد.

لزوم معرفی و توسعه ابزارهای مالی حوزه نفت و گاز

وی در پایان گفت: در حوزه نفت و گاز نیز طراحی ابزارهای مالی جدید می‌تواند منابع قابل‌توجهی را جذب کند، به‌ویژه اینکه انرژی دارای قیمت جهانی است و این موضوع جذابیت سرمایه‌گذاری را افزایش می‌دهد. مشکل اصلی در ایران، نبود هماهنگی میان نهادهای تصمیم‌گیر و همچنین آشنا نبودن برخی مدیران با ابزارهای نوین مالی است. در حالی که زیرساخت‌های لازم از سوی دولت، شورای عالی بورس، سازمان بورس و بورس‌ها ایجاد شده، است.